🐦 Gatunek nr 39 w roku 2026
📸 Zdjęcie z obserwacji
🐦 Informacje o obserwacji
🐦 Gatunek: Pełzacz leśny
🔬 Nazwa łacińska: Certhia familiaris
🇬🇧 Nazwa angielska: Eurasian Treecreeper
📅 Data obserwacji: 26 lutego 2026
⏰ Godzina: przedpołudnie
🌍 Lokalizacja: Uroczysko Rozłogi Kraśnicza Wola
📍 Region: Mazowsze
👀 Liczba osobników: 1
📷 Sprzęt fotograficzny: Nikon D500 + Sigma 150-600
🪶 Przebieg obserwacji
Niektóre ptaki dużo łatwiej usłyszeć niż zobaczyć. Inne z kolei potrafią przez dłuższy czas pozostawać niemal niewidoczne mimo niewielkiej odległości. Do takich gatunków zdecydowanie należy pełzacz leśny. Podczas spaceru po stawach w Kraśniczej Woli, uwagę zwrócił niewielki ruch na pniu jednego z drzew. Dopiero po chwili udało się dostrzec pełzacza leśnego wspinającego się po korze. Ptak bardzo sprawnie przemieszczał się spiralnie ku górze, regularnie zatrzymując się przy szczelinach w korze i dokładnie sprawdzając kolejne fragmenty pnia. Przy takim zachowaniu niezwykle łatwo zrozumieć, skąd wzięła się polska nazwa gatunku.
Pełzacz leśny na pniu drzewa potrafi być niemal niewidoczny
To jeden z najlepiej maskujących się małych ptaków leśnych spotykanych w Polsce. Brązowo-kremowe ubarwienie bardzo skutecznie zlewa się z korą drzew, szczególnie w cieniu lasu. Podczas obserwacji ptak praktycznie przez cały czas pozostawał przy pniu. Poruszał się krótkimi skokami ku górze, co chwilę zatrzymując się i wkładając cienki dziób w szczeliny kory. Takie zachowanie jest typowe dla gatunku. Pełzacze wyszukują w ten sposób drobne owady, larwy i inne bezkręgowce ukrywające się na powierzchni drzew.
Obserwacja pełzacza leśnego w Kraśniczej Woli wymagała cierpliwości
Mimo że ptak znajdował się stosunkowo blisko, przez większość czasu bardzo łatwo było go zgubić wzrokiem. Niewielkie rozmiary i sposób poruszania się po korze sprawiały, że momentami niemal całkowicie znikał na tle pnia. Dopiero spokojna obserwacja pozwalała dobrze dostrzec charakterystyczne zachowanie oraz sposób wspinania się po drzewie. Po dotarciu wyżej ptak po chwili przeleciał na kolejne drzewo i ponownie rozpoczął wspinaczkę od dolnej części pnia. To właśnie taki sposób przemieszczania się jest jedną z najbardziej charakterystycznych cech pełzaczy.
Ptaki leśne na Mazowszu często pozostają niedostrzegane
Wiele osób spacerujących po lesie zwraca uwagę głównie na większe albo głośniejsze gatunki. Tymczasem niewielkie ptaki związane z korą drzew potrafią pozostawać praktycznie niezauważone, nawet kiedy znajdują się kilka metrów od obserwatora. Pełzacz leśny bardzo dobrze pokazuje, jak dużo dzieje się w lesie poza głównym nurtem najbardziej oczywistych obserwacji. Trzeba jedynie zwolnić i dokładniej przyglądać się pniom drzew. Pod koniec lutego las nadal wyglądał dość surowo i zimowo, ale właśnie takie spokojne obserwacje zaczynały powoli przypominać o nadchodzącej zmianie sezonu.
Fotografowanie pełzacza leśnego podczas wspinania się po korze
Pod względem fotograficznym była to wymagająca obserwacja. Ptaki poruszają się szybko, są niewielkie i niemal cały czas pozostają przy pniu drzewa. Największą trudność sprawiało utrzymanie ostrości pomiędzy fragmentami kory i gałęzi. Dodatkowo pełzacz bardzo często zatrzymywał się tylko na sekundę, po czym od razu przemieszczał się wyżej.
Najciekawsze kadry powstawały wtedy, kiedy ptak na chwilę obracał się bokiem do obserwatora. W takich momentach najlepiej było widać cienki, zakrzywiony dziób oraz charakterystyczny wzór upierzenia pomagający maskować się na tle kory.
🔎 Zachowanie ptaka podczas obserwacji
🌳 szybkie wspinanie się po pniu drzewa, krótkimi i pewnymi skokami ku górze
🔄 spiralny ruch wokół pnia, bardzo charakterystyczny dla pełzaczy
🔎 dokładne przeszukiwanie szczelin kory, cienkim i lekko zakrzywionym dziobem
🪵 niemal całkowite zlewanie się z korą, dzięki brązowo-kremowemu ubarwieniu grzbietu
🪽 krótkie przeloty między drzewami, po których ptak znów rozpoczynał wspinaczkę od niższej części pnia
📷 trudne fotografowanie między korą i gałęziami, zwłaszcza gdy ptak zatrzymywał się tylko na sekundę
💡 Ciekawostka o gatunku
🌳 Pełzacz niemal zawsze porusza się ku górze – wspina się po pniu spiralnie od dołu do góry, a po dotarciu wyżej zwykle przelatuje na podstawę kolejnego drzewa.
🪵 Jego ubarwienie działa jak naturalny kamuflaż – brązowe i kremowe wzory na grzbiecie bardzo skutecznie pomagają ukrywać się na tle kory.
🔎 Długi, lekko zakrzywiony dziób pomaga wyciągać pokarm ze szczelin – ptak wyszukuje nim owady, larwy i inne drobne bezkręgowce ukryte w korze drzew.
🔊 Głos pełzacza jest delikatny i łatwy do przeoczenia – często szybciej zauważymy ruch ptaka na pniu niż usłyszymy jego śpiew.
📷 To bardzo wymagający gatunek fotograficznie – niewielkie rozmiary, szybki ruch i świetny kamuflaż sprawiają, że dobre zdjęcie wymaga sporo cierpliwości.
📊 Status gatunku w Polsce
🪶 Status w Polsce: regularny gatunek lęgowy, lokalnie dość nieliczny i łatwy do przeoczenia.
🪶 Migracja: osiadły, obserwowany w Polsce przez cały rok.
🪶 Środowisko: lasy liściaste i mieszane, stare zadrzewienia, parki, sady, aleje drzew i miejsca z dużą ilością spękanej kory.
📷 Galeria obserwacji
🪶 Podsumowanie obserwacji
Obserwacja pełzacza leśnego na Uroczysku Rozłogi była jednym z tych spokojnych momentów, które wymagają zwolnienia kroku i uważniejszego patrzenia na drzewa. Ptak przez dłuższy czas wspinał się spiralnie po pniu, przeszukując szczeliny kory i niemal znikając na jej tle dzięki doskonałemu kamuflażowi. Dopiero niewielki ruch zdradzał, że na pozornie zwykłym pniu dzieje się coś ciekawego. To spotkanie dobrze pokazało, że zimowy birdwatching nie musi opierać się na dużych stadach, przelotach i otwartej wodzie – czasem najciekawsze są małe, ciche ptaki ukryte kilka metrów od obserwatora. Obserwacja powiększyła listę projektu Ptasim Szlakiem do trzydziestu dziewięciu gatunków w 2026 roku.
